Darmowa woda w Europie. Fontanny z wodą pitną wracają do łask

Darmowa woda pitna przestaje być tylko udogodnieniem dla oszczędnych. W popularnych miastach turystycznych staje się elementem polityki zdrowotnej, turystycznej i odpadowej. Gdy rosną temperatury, a historyczne centra zmagają się z nadmiarem plastikowych butelek, publiczne fontanny zyskują na znaczeniu. Nie są już wyłącznie ozdobą placu, ale stają się infrastrukturą pierwszej potrzeby.

Turysta z pustą butelką

Sezon wakacyjny i coraz częściej pojawiające się fale wysokich temperatur są dla miast praktycznym sprawdzianem. Wtedy najlepiej widać przygotowanie nie tylko na turystę z aparatem, ale też tego z pustą butelką. Potrzebne są fontanny z wodą pitną, punkty napełniania bidonów, mapy, aplikacje i jasne komunikaty informujące o tym, że woda jest bezpłatna.

To nie jest wyłącznie kwestia wygody. Woda pitna dla turystów zmniejsza ryzyko odwodnienia podczas zwiedzania, ogranicza zużycie jednorazowych butelek i odciąża system odbioru odpadów. W zatłoczonych centrach, gdzie każdy dodatkowy środek transportu i każdy przepełniony kosz mają znaczenie, publiczne punkty poboru wody pitnej stają się tak samo praktyczne, jak ławki, toalety czy cień nad głową.

Darmowa woda w Europie jako nowy standard?

Fontanny z wodą pitną nie są w Europie nowym wynalazkiem. W wielu miastach istniały od dekad, a czasem od stuleci. Zmienia się jednak sposób, w jaki są dziś postrzegane. Dawniej były przede wszystkim elementem infrastruktury komunalnej. Dziś wracają jako część polityki zero waste, klimatycznej i turystycznej.

W praktyce oznacza to, że publiczna fontanna nie jest już tylko ozdobą placu. Jest prostym narzędziem, które pozwala napełnić butelkę, zmniejszyć liczbę odpadów i pokazać, że woda z miejskiego systemu jest częścią codziennej usługi publicznej.

Gdzie napełnić butelkę w podróży?

Nowością ostatnich lat jest nie tyle sama obecność fontann, ile sposób ich wyszukiwania. Turysta nie musi już liczyć wyłącznie na przypadek. Coraz częściej może skorzystać z mapy albo aplikacji, która pokazuje najbliższy punkt umożliwiający napełnienie bidonu.

Przykładem takiego narzędzia jest Watrify. Platforma zawiera bazę ponad 250 tys. publicznych fontann, źródeł, dystrybutorów i punktów napełniania w niemal całej Europie. Można z niej korzystać w przeglądarce albo w aplikacji, wyszukując interesujące nas obiekty w pobliżu aktualnej lokalizacji. Watrify opiera się na danych oficjalnych i zgłoszeniach społeczności, a punkty można filtrować według typu źródła. Jej założenie jest proste: napełnić butelkę zamiast kupować kolejną.

Podobne rozwiązania pojawiają się lokalnie. W Paryżu działa aplikacja Je Choisis l’Eau de Paris, która prowadzi do najbliższego bezpłatnego punktu poboru wody. Uzupełnia ją program Ici, je choisis l’eau de Paris – sieć lokali, sklepów i punktów usługowych, w których można bezpłatnie napełnić butelki wodą z kranu.

W Barcelonie podobną funkcję pełni aplikacja Fonts BCN, która pokazuje lokalizacje miejskich fontann z wodą pitną i pomaga wyznaczyć trasę dojścia do nich. W Wenecji z kolei ważną rolę odgrywa Veritas – lokalny operator usług wodnych i komunalnych – który udostępnia mapę publicznych fontann w mieście i na wyspach.

Szerzej o tym, jak te miasta rozwijają publiczny dostęp do wody pitnej i budują zaufanie do kranówki, piszemy w artykule: Czy w Europie można pić wodę z kranu? Paryż, Rzym, Wenecja i Barcelona pod lupą.

W Londynie program realizowany we współpracy burmistrza miasta z Thames Water doprowadził do zainstalowania ponad 100 fontann w ruchliwych i łatwo dostępnych lokalizacjach – przy stacjach metra, w parkach czy na popularnych trasach pieszych. Ważnym uzupełnieniem jest Refill London, czyli sieć ok. 5 tys. miejsc, obejmująca kawiarnie, sklepy i punkty usługowe, w których można bezpłatnie napełnić butelkę.

Podobny kierunek widać w Berlinie, gdzie sieć publicznych fontann w ostatnich latach szybko się rozrosła. Berliner Wasserbetriebe podaje, że w mieście działa ponad 238 punktów z wodą pitną, podłączonych bezpośrednio do sieci wodociągowej i regularnie kontrolowanych. Operator wyraźnie odróżnia je od fontann ozdobnych, co ma znaczenie dla turystów: nie z każdej można pić. Lokalizacje punktów można sprawdzić na interaktywnej mapie operatora. Są tam też informacje o miejscu i czasie działania.

Wiedeń natomiast podszedł do tematu jeszcze inaczej – jako do jednego z elementów przygotowania się na upały. Miasto zarządza ok. 1,8 tys. fontann z wodą pitną oraz 55 fontannami monumentalnymi i pamiątkowymi. Punkty z wodą znajdują się m.in. w parkach, przy placach zabaw i na targowiskach, a ich lokalizacje można sprawdzić na miejskim planie Wiednia. Fontanny są uruchamiane sezonowo – po zimie instalacje są czyszczone i przepłukiwane.

Od kwietnia do września sieć uzupełnia 75 mobilnych fontann Brunnhilde, ustawianych w miejscach o dużym natężeniu ruchu, m.in. przy Rathausplatz, na Mariahilfer Straße i podczas wydarzeń plenerowych. Część z nich oferuje również mgiełkę wodną, więc pełni podwójną funkcję: nawadnia i chłodzi, by pomóc przetrwać wysokie temperatury.

Amsterdam uzupełnia ten obraz prostym, bardzo praktycznym rozwiązaniem. Waternet, operator zaopatrujący miasto w wodę, podaje, że działa tam ponad 500 publicznych kranów z darmową wodą pitną, dostępnych przez całą dobę. Można je znaleźć m.in. w Vondelparku, Dzielnicy Muzeów i wielu innych częściach miasta, a najbliższy punkt da się sprawdzić na mapie operatora.

Nowy trend – mapy i aplikacje w służbie podróżnym

To, co kiedyś zależało od szczęścia albo zdobytej wcześniej wiedzy, dziś przestaje takie być. Aplikacje i interaktywne mapy pozwalają w kilka sekund znaleźć najbliższe miejsce do napełnienia butelki.

Dzięki temu publiczne punkty poboru i fontanny z wodą pitną w Europie stały się praktycznym wsparciem dla zrównoważonego podróżowania: zmniejszają zależność od jednorazowych butelek, ułatwiają funkcjonowanie w czasie upałów i pokazują, że darmowa woda może być częścią dobrze zaprojektowanej infrastruktury miasta.