Czy motyle żyją w mrowisku? Piękne zapylacze potrzebują pomocy

W Polsce żyje ponad 160 gatunków motyli dziennych, z czego 30 wymaga ochrony. Sześć z nich jest krytycznie zagrożonych, przede wszystkim z winy człowieka i zmiany klimatu wywołanej czynnikami antropogenicznymi. Czy tym efemerycznym owadom można pomóc? Działacze z Małopolski pokazują kierunek.

Na ratunek modraszkom

Torfowisko Wielkie Błoto to specjalny obszar ochrony siedlisk sieci Natura 2000, położony w obrębie Puszczy Niepołomickiej, w województwie małopolskim. Zabezpiecza on populacje zagrożonych wymarciem gatunków motyli: modraszka telejus, modraszka nausitous oraz czerwończyka nieparka.

Motyli nie da się jednak zamknąć w rezerwacie. Ich przeżycie wymaga zachowania dobrego stanu siedliska. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Krakowie zapewnia, że nie działa po omacku. Prowadzone właśnie prace nad aktualizacją planu zadań ochronnych dla torfowiska Wielkie Błoto mają zadbać o całokształt ekosystemu, który stanowi ważne żerowisko również dla puszczańskich ptaków.

Może cię zainteresować: Dlaczego motyle tracą kolory?

Fascynujące życie motyla

Modraszek telejus (Phengaris teleius) to drapieżny motyl dzienny o bardzo wysokich wymaganiach środowiskowych – nic dziwnego, że jego obecność na danym obszarze naukowcy utożsamiają z dobrym stanem ekologicznym. Modraszki są jednak w Europie gatunkiem ginącym. W Polsce spotykane są głównie w centrum i na południu kraju i objęte są ochroną.

Samica składa od 100 do 300 jajeczek, zawsze na krwiściągu lekarskim, miododajnej bylinie typowej dla kwietnych łąk. Po tygodniu wykluwają się z nich gąsienice, które łapczywie żerują na kwiatostanach. Najedzone do syta schodzą na ziemię i zaczynają wydzielać feromony tylko po to, aby… ogłupić mrówki. Pracowite owady przenoszą je do mrowiska, biorąc za własne larwy.

Przez następnych dziesięć miesięcy gąsienice modraszka nadużywają wymuszonej gościnności, żywiąc się jajeczkami i larwami gospodarzy. W mrowisku przywłaszczają sobie również komnatę, w której wiją kokon i przepoczwarzają się. Na początku lata z mrówkowych kopców unoszą się dorosłe motyle, które będą żyć zaledwie kilka dni – tylko tyle potrzeba, aby odbyć lot godowy i zamknąć cykl biologiczny.

Warto przeczytać: Czy pszczoły przeżyją zmianę klimatu? Naukowcy mają wątpliwości

Co będzie, gdy motyle wyginą?

Wizja łąki bez motyli bez wątpienia zasmuca. Naukowcy ostrzegają jednak, że rzeczywistość może być znacznie gorsza niż mogłoby się wydawać. Ekosystemy pozbawione motyli będą cichsze, bardziej szare, łatwiejsze do zdominowania przez inwazyjne gatunki obce. Skąd ten czarny scenariusz?

Po pierwsze, motyle zapylają tysiące gatunków roślin, które bez odwiedzin tych skrzydlatych piękności nie byłyby w stanie owocować i rozmnażać się. Kłamstwem jest stwierdzenie, że motyla może zastąpić jakikolwiek inny owad. Kwiaty o długich lejkach i te kwitnące wieczorem potrzebują do przetrwania zapylaczy z długą ssawką.

Po drugie, motyle i ich gąsienice są niedocenianym elementem łańcucha pokarmowego. Stanowią pożywienie dla ptaków w kluczowym dla nich okresie lęgowym, a ponadto padają ofiarą nietoperzy, jaszczurek, wielu płazów i pająków.

Niestety, motyli jest na świecie coraz mniej. Zagrażają im susze i wzrost temperatur, pestycydy, zanieczyszczenia, a także postępująca fragmentacja siedlisk. Według ekspertów z brytyjskiej organizacji Butterfly Conservation ponad 40 proc. gatunków motyli, które można spotkać wyłącznie w Europie, jest obecnie zagrożonych lub znajduje się w niebezpieczeństwie.

Wysiłki podejmowane by chronić torfowisko Wielkie Błota nie uratują oczywiście krajowej populacji motyli. Są jednak ważnym krokiem w kierunku powszechnego uwzględniania dobrobytu kolorowych zapylaczy w planowanych działaniach z zakresu ochrony środowiska. Motyle nie są bowiem ozdobą ekosystemów, ale jednym z jego kluczowych elementów.