Glifosat – brak decyzji w sprawie przedłużenia stosowania związku

Glifosat

Glifosat to organiczny związek chemiczny z grupy fosfonianów, który jest aktywnym składnikiem niektórych nieselektywnych herbicydów. Jest on powszechnie rozpylany na uprawach rolnych i przedostaje się do gleby i wód przypowierzchniowych głównie poprzez spływy deszczowe. Glifosat jest dopuszczony do użytku w ponad 100 krajach. W UE od dłuższego czasu trwa dyskusja na temat przedłużenia zgody na używanie glifosatu, która wygasa 15 grudnia 2023 r. Pomimo zbliżającego się terminu wygaśnięcia pozwolenia, brak jest jakichkolwiek decyzji.

Glifosat w Unii Europejskiej

Wątpliwości dotyczące bezpieczeństwa glifosatu i jego konsekwencji dla zdrowia ludzkiego coraz częściej budzą kontrowersje. Oceną wpływu środka na zdrowie ludzi, zwierząt i środowisko zajął się Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), który w ocenie ogłoszonej w dniu 26 lipca 2023 r. stwierdził, że „na podstawie zgromadzonych badań nie zidentyfikowano krytycznych obszarów budzących obawy co do wpływu tej substancji na zdrowie ludzi, zwierząt i środowisko”.

Komisja Europejska, po analizie wniosków i sprawozdań przygotowanych przez państwa członkowskie, zaproponowała przedłużenie zatwierdzenia glifosatu o 10 lat. W dniu 13 października 2023 r. w Stałym Komitecie ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Pasz (SCOPAFF) Komisji Europejskiej odbyło się głosowanie w sprawie przyszłości glifosatu w UE. W trakcie dyskusji nad wnioskiem nie osiągnięto jednak większości wymaganej do jego przyjęcia (lub odrzucenia). Ponowna próba podjęcia decyzji nastąpi w pierwszej połowie listopada na posiedzeniu Komitetu Odwoławczego. Kraje UE poinformują wówczas, czy zmieniły zdanie. Obecne zezwolenie na glifosat, które obowiązywało przez pięć lat, zostało odnowione w 2017 r., a następnie przedłużone o jeden rok w grudniu 2022 r.

Niemcy, niezależnie od oceny glifosatu, zdecydowały się zakazać jego stosowania. Jest to pierwszy kraj, który podjął taką decyzję. Od 2020 r. nie można go rozpylać w miejskich parkach i ogródkach domowych, a od 2024 r. ma być zakazany całkowicie.

Glifosat w wodzie pitnej

W Unii Europejskiej kwestie dotyczące jakości wody pitnej reguluje dyrektywa Rady 98/83/WE z dnia 3 listopada 1998 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Dokument wskazuje parametry, które mają znaczenie dla bezpieczeństwa zdrowotnego konsumentów oraz bezpieczne ich wartości.

W Polsce kwestie dotyczące jakości wody pitnej reguluje ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Rozporządzenie to określa m.in. wymagania mikrobiologiczne i fizykochemiczne, jakim powinna odpowiadać woda przeznaczona do spożycia.

W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r, zgodnie z dyrektywą 98/83/WE, wskazano m.in. dopuszczalne zakresy wartości dla pestycydów (0,10 μg/l – wartość stosuje się do każdego poszczególnego pestycydu) i sumy pestycydów (0,50 μg/l – sumy poszczególnych pestycydów wykrytych i oznaczonych ilościowo w ramach monitoringu). W rozporządzeniu zaznaczono, że termin „pestycydy” obejmuje: insektycydy, herbicydy, fungicydy, nematocydy, akarycydy, algicydy, rodentycydy, slimicydy, a także produkty pochodne (m.in. regulatory wzrostu) i metabolity oraz produkty ich rozkładu i reakcji.

W rozporządzeniu wskazano, że należy oznaczać jedynie te pestycydy, których występowania w wodzie można oczekiwać w danej strefie zaopatrzenia. Rozporządzenie nie wyróżnia glifosatu jako oddzielnego parametru podlegającego monitorowaniu w wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi, ale również nie wyklucza takiego badania z uwagi na potencjalną możliwość występowania związku w danej strefie zaopatrzenia w wodę. Zakres oznaczanych pestycydów (w tym m.in. zawierających glifosat) jest ustalany przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego po uwzględnieniu szeregu czynników, w tym środków ochrony roślin stosowanych lokalnie.

Wytyczne Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) dotyczące jakości wody do picia, nie podają zalecanej wartości dla substancji chemicznej glifosat i jego głównego metabolitu – kwasu aminometylofosfonowego (AMPA). Wskazano jedynie, iż występują one w wodzie do picia w stężeniach dużo niższych niż potencjalnie niebezpieczne dla zdrowia.

WHO podkreśla niską mobilność glifosatu w glebie, co oznacza minimalny poziom zagrożenia skażeniem wód podziemnych, jednak mimo to związek ten może przedostawać się do wód powierzchniowych lub gruntowych, jeżeli jest używany w pobliżu środowisk wodnych lub na skutek spływu z obszarów jego stosowania na lądzie. Jednocześnie we wspomnianych wytycznych zaznaczono, że toksyczność glifosatu oraz jego głównego metabolitu – kwasu aminometylofosfonowego (AMPA) uznaje się za niską, a ich typowa obecność w wodzie przeznaczonej do spożycia nie stanowi zagrożenia dla ludzi.

Jak działa glifosat?

Glifosat to najczęściej używana na świecie substancja aktywna pestycydów z rodzaju herbicydów. Preparaty oparte na tej substancji powodują zamieranie większości roślin, umożliwiając łatwe i tanie niszczenie chwastów, w tym wieloletnich, wcześniej bardzo trudnych do likwidacji.

Aktualnie w rejestrze środków ochrony roślin dopuszczonych do obrotu w Polsce znajduje się 85 produktów zawierających tę substancję czynną. Glifosat ma bardzo szerokie zastosowanie w uprawach rolnych, sadowniczych, warzywniczych, na łąkach, pastwiskach, również w produkcji roślin ozdobnych.

Informacje dotyczące herbicydów i ich wpływu na ekosystemy wodne można znaleźć w jednym z poprzednich artykułów: “Herbicydy i ich wpływ na ekosystemy wodne“.

Używamy plików cookie, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z Internetu. Zgadzając się, zgadzasz się na użycie plików cookie zgodnie z naszą polityką plików cookie.

Close Popup
Privacy Settings saved!
Ustawienie prywatności

Kiedy odwiedzasz dowolną witrynę internetową, może ona przechowywać lub pobierać informacje w Twojej przeglądarce, głównie w formie plików cookie. Tutaj możesz kontrolować swoje osobiste usługi cookie.

These cookies are necessary for the website to function and cannot be switched off in our systems.

Technical Cookies
In order to use this website we use the following technically required cookies
  • wordpress_test_cookie
  • wordpress_logged_in_
  • wordpress_sec

Cloudflare
For perfomance reasons we use Cloudflare as a CDN network. This saves a cookie "__cfduid" to apply security settings on a per-client basis. This cookie is strictly necessary for Cloudflare's security features and cannot be turned off.
  • __cfduid

Odrzuć
Zapisz
Zaakceptuj

music-cover