Aktualności, Wydanie 6/2026
Jak pokonać choroby tropikalne? W Kalifornii i na Florydzie chcą wypuścić 32 mln komarów
lip
Denga, Zika, Chikungunya i żółta gorączka to niebezpieczne choroby tropikalne, przenoszone przez komary Aedes aegypti, których zasięg stale się zwiększa. Na południu USA z kąsającym zagrożeniem postanowiono walczyć w bardzo ciekawy sposób – wykorzystując komary przeciwko komarom.
Przewrotny projekt odkomarzania
Niezwykły projekt walki z inwazyjnymi komarami Aedes aegypti rozwijany jest przez spółkę holdingową Alphabet, będącą firmą-matką znanej marki Google. Naukowcy pracujący nad Alphabet Debug Initiative złożyli właśnie wniosek do rządu federalnego o pozwolenie na wypuszczenie do środowiska naturalnego w Kalifornii i na Florydzie 32 mln wysterylizowanych samców komarów. Procedura ma trwać dwa lata. W czym tkwi geniusz tego rozwiązania?
Samce komarów nie kąsają ludzi, a tym samym nie są odpowiedzialne za roznoszenie tropikalnych chorób. Ich głównym celem życiowym jest zapłodnić samice, a – co ciekawe – po sterylizacji wcale z tej ambicji nie rezygnują.
Samice, których słusznie należy się bać, również aktywnie poszukują partnerów seksualnych, przy czym rozmnażają się tylko raz w życiu, a po złożeniu jajeczek umierają. Naukowcy liczą na to, że po współżyciu z wysterylizowanymi samcami cykl rozmnażania owadzich krwiopijców zostanie skutecznie zatrzymany, a populacje w Kalifornii i na Florydzie zmaleją.
Warto przeczytać: Komary pod lupą – jak uczymy się monitorować najgroźniejsze owady świata
Pomysł pożyczony z Australii
Amerykańska akcja ma spore szanse na powodzenie, bowiem opiera się na eksperymentach przeprowadzonych w Queensland, w Australii. W miastach tamtejszego regionu Cassowary Coast populacja Aedes aegypti rozwinęła się na tyle dynamicznie, że stała się zagrożeniem dla zdrowia publicznego.
W 2018 r., po mozolnych testach terenowych i dialogu z lokalnymi społecznościami, australijscy naukowcy wypuścili 3 mln komarzych samców. Były one zakażone bakterią wolbachia, która upośledza zdolności reprodukcyjne owadów. Rezultaty były zaskakujące. W opublikowanym w 2021 r. opisie wyników badania ujawniono, że w poszczególnych miastach udało się zredukować populację A. aegypti o nawet 95 proc. w ciągu 12 miesięcy.
Jak podkreśla Nigel Beebe, profesor z Uniwersytetu Queensland, który kierował australijskim eksperymentem, jego skutki ekologiczne są bagatelne, a wykorzystanie na dużą skalę jest jak najbardziej realne. Co więcej, wydaje się, że efekty „komarzej kastracji” są długoterminowe i przenoszą się na kolejny sezon.
Może cię zaciekawić: Czy pszczoły przeżyją zmianę klimatu? Naukowcy mają wątpliwości
Choroby tropikalne na skrzydłach
O tym, dlaczego warto walczyć z inwazyjnymi komarami, przekonują statystyki. Na Florydzie co roku obserwuje się kilkaset przypadków dengi, a choć większość wynika z zakażenia w podróży, kilkadziesiąt to bezpośrednie transmisje w regionie, za które odpowiadają komary.
Z danych Światowej Organizacji Zdrowia wynika, że na całym świecie na dengę co roku choruje od 100 do nawet 400 mln osób, a 5,6 mld podlega ryzyku zakażenia. W wielu regionach obserwuje się niepokojącą tendencję wzrostową – na Fidżi, Samoa i Tonga liczba przypadków w 2025 r. była najwyższa od dekady.
Niestety, w miarę jak klimat się ociepla, a intensywne opady deszczu są coraz częstsze A. aegypti rozszerza swój zasięg na strefę umiarkowaną. Od kilku lat w Europie obserwuje się coraz więcej komarów z rodzaju Aedes, roznoszących nie tylko dengę, ale również gorączkę Zachodniego Nilu, Zika, Chikungunyę i żółtą gorączkę.
Kontrola biologiczna inwazyjnych gatunków komarów może okazać się bezpiecznym i skutecznym narzędziem ochrony przed chorobami tropikalnymi – możliwe, że z amerykańskich doświadczeń zaczniemy wkrótce czerpać również w Europie.
zdj. główne: Gab-Rysia/Pixabay
Pisząc artykuł, korzystałam z:
N.W. Beebe et al., Releasing incompatible males drives strong suppression across populations of wild and Wolbachia-carrying Aedes aegypti in Australia, Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 118 (41) e2106828118, https://doi.org/10.1073/pnas.2106828118 (2021).
https://theconversation.com/google-wants-to-release-16-million-sterile-mozzies-our-australian-tests-offer-a-valuable-lesson-286359
https://www.flhealthcharts.gov/ChartsDashboards/rdPage.aspx?rdReport=NonVitalIndNoGrp.Dataviewer&cid=0172
https://www.who.int/news-room/events/detail/2026/06/15/default-calendar/world-dengue-day-2026
