Klimatyczny Bilans Wodny – deficyt wody dla roślin uprawnych

Klimatyczny Bilans Wodny

Wypoczywając w tym roku na wakacjach w Polsce, mogliśmy odnieść wrażenie, że to wyjątkowo deszczowe lato. Na przykład w sierpniu na przeważającym obszarze naszego kraju opady przekroczyły wieloletnie normy od 110 do nawet 270 proc. Można by pomyśleć, że po dość suchej wiośnie i podobnym początku lata, ilość wody dostępnej dla roślin znacząco wzrosła. Przeanalizujmy 12. Klimatyczny Bilans Wodny IUNG-PIB i sprawdźmy czy to wystarczyło, , aby zagwarantować obfite plony rolne?

12. Klimatyczny Bilans Wodny IUNG-PIB

Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa-Państwowy Instytut Badawczy opracował Klimatyczny Bilans Wodny dla wszystkich 2477 gmin Polski. Na podstawie kategorii gleb ocenił stan zagrożenia suszą rolniczą w poszczególnych jednostkach administracyjnych.

Średnia wartość KBW dla okresu 11 lipca – 10 września wynosiła -37mm. Licząc w okresie sześciodekadowym, wartość ta zmniejszyła się w stosunku do poprzedniego o 11 mm. Wynika z tego, że deficyt wody dla roślin uprawnych jest mniejszy niż we wcześniejszym okresie raportowania, ale czy to znaczy, że pożegnaliśmy się już z suszą?

Najmniej dostępnej dla roślin wody odnotowano na wschodzie Pojezierza Wielkopolskiego, na Kujawach, w północnej części Polesia Lubelskiego, na Wysoczyźnie Żelechowskiej oraz na północno-wschodnich krańcach Polski. W tych regionach deficyt wody wynosił od -140 do -169 mm. Niewiele lepiej było w południowej i wschodniej części Niziny Mazowieckiej, na wschodzie Pojezierza Wielkopolskiego i Niziny Wielkopolskiej, na Pojezierzu Chełmińsko-Dobrzyńskim, na Polesiu Lubelskim oraz w północno-wschodniej części kraju. Tam Klimatyczny Bilans Wodny przybrał wartości od -120 do -139 mm. Na pozostałym obszarze kraju stwierdzono niedobór wody na poziomie od 0 do -119 mm.

Te dane były podstawą, by stwierdzić wystąpienie suszy rolniczej na terenie kraju. Powoduje ona obniżenie plonów przynajmniej o 20 proc. w skali gminy w stosunku do plonów uzyskanych w średnich wieloletnich warunkach pogodowych.

Susza – gdzie i dla jakich upraw? Klimatyczny Bilans Wodny podstawą analiz

Raport Klimatyczny Bilans Wodny stwierdza suszę na terenie województw: Wielkopolskiego, Mazowieckiego, Podlaskiego i Łódzkiego. Objęła ona 4 rodzaje upraw: kukurydzy na kiszonkę i na ziarno, ziemniaków i krzewów owocowych. Najbardziej dotknięte suszą zostały uprawy kukurydzy na kiszonkę. Wystąpiła ona aż w 15 gminach, co było wynikiem mniejszym o 3,55 punktów niż w poprzednim okresie raportowania. Susza w całym kraju objęła 0,02 proc. gruntów ornych, czyli o 0,35 punktu procentowego mniej względem poprzedniego okresu raportowania.

Poza tym suszę odnotowano w uprawach:

  • ziemniaków – w 12 gminach (na obszarze 0,01 proc. gruntów ornych Polski); jest to więcej o 0,12 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego badanego okresu;
  • krzewów owocowych – na terenie 12 gmin (na obszarze 0,01 proc. gruntów ornych kraju); jest to wartość mniejsza o 1,01 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu raportowania;
  • kukurydzy na ziarno – w 7 gminach (na obszarze 0,01 proc. gruntów ornych kraju); stanowi to spadek o 2,38 punktów procentowych w stosunku do poprzedniego okresu sprawozdawczego.

Ewapotranspiracja a deficyt wody

Proces parowania wody z komórek roślin i z gruntu na terenach upraw zmieniał się dynamicznie w ciągu całego okresu wegetacyjnego. Pierwszy i drugi Klimatyczny Bilans Wodny donosił o ewapotranspiracji na poziomie 2,5 mm/dzień. W kolejnych raportach wartość ta stopniowo rosła aż do 4,2 mm/dzień w raporcie siódmym. To powodowało ciągły wzrost niedoborów wody. Raport ósmy na szczęście wykazał już spadek do 4,0 mm/dzień. Tendencja spadkowa utrzymała się i raport dwunasty donosi o 3,6 mm ewapotranspiracji na dzień. Dzięki temu coraz więcej wody było dostępnej dla roślin, zwłaszcza w Polsce południowo-wschodniej oraz w północno-zachodniej.

Susza w sezonie wegetacyjnym 2023

Tegoroczna wiosna przywitała nas wysokim nasłonecznieniem, dużą prędkością wiatru i małą ilością opadów atmosferycznych. W takich warunkach w całym kraju powstał bardzo duży deficyt wody dla roślin uprawnych. Spowodowało to straty plonów o minimum 20 proc. w stosunku do plonów z lat wcześniejszych, kiedy pogoda była w normie.

W okresie wegetacyjnym, od 21 marca do 10 września 2023 r., sporządzono dwanaście raportów oceniających Klimatyczny Bilans Wodny. Stwierdzono w nich suszę rolniczą dotyczącą m.in. zbóż, warzyw gruntowych i drzew owocowych. Ten rok nie jest łaskawy dla rolników ani konsumentów plonów rolnych. Miejmy nadzieję, że przyszła wiosna przyniesie więcej deszczu i pozwoli na lepszy start sezonu wegetacyjnego 2024.

Używamy plików cookie, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z Internetu. Zgadzając się, zgadzasz się na użycie plików cookie zgodnie z naszą polityką plików cookie.

Close Popup
Privacy Settings saved!
Ustawienie prywatności

Kiedy odwiedzasz dowolną witrynę internetową, może ona przechowywać lub pobierać informacje w Twojej przeglądarce, głównie w formie plików cookie. Tutaj możesz kontrolować swoje osobiste usługi cookie.

These cookies are necessary for the website to function and cannot be switched off in our systems.

Technical Cookies
In order to use this website we use the following technically required cookies
  • wordpress_test_cookie
  • wordpress_logged_in_
  • wordpress_sec

Cloudflare
For perfomance reasons we use Cloudflare as a CDN network. This saves a cookie "__cfduid" to apply security settings on a per-client basis. This cookie is strictly necessary for Cloudflare's security features and cannot be turned off.
  • __cfduid

Odrzuć
Zapisz
Zaakceptuj

music-cover