Aktualności, Wydanie 6/2026
Dlaczego z lodowca płynie czerwona woda? Zagadka Krwawych Wodospadów wyjaśniona
sie
Solanka, żelazo i mikroorganizmy – ta niezwykła mieszanka okazała się kluczem do zrozumienia genezy powstania Krwawych Wodospadów na Antarktydzie. Naukowcy z Kalifornii zbadali wodę wypływającą z lodowca Taylor i odkryli fascynujący ekosystem, który daje do myślenia o świecie skrytym pod pokrywą lodową oraz niezwykłej odporności organizmów tam żyjących.
Krwawe Wodospady – niezwykły widok w krainie lodu
Słynny podróżnik Ernest Shackleton opisywał Antarktydę jako krajobraz monumentalnych gór, lodowców i ścian lodowych. Nie wszędzie jednak tchnie on skrzącą się bielą. Z lodowca Taylora, położonego w Suchych Dolinach McMurdo, wypływa krwista kaskada, która z impetem wpada do jeziora Bonney. Skąd bierze się czerwona woda?
Krwawe Wodospady (z ang. Blood Falls) od dekad są obiektem naukowej fascynacji. W drugiej połowie XX w. badaczom udało się wyjaśnić, że niezwykłe zabarwienie lodowcowej kaskady jest wynikiem wyjątkowego składu chemicznego solanki wydobywającej się z lodowej szczeliny – hipersłonej, ale również bogatej w żelazo.
Może cię zaciekawić: Historia statku sir Ernesta Shackletona
Skąd wzięła się czerwona woda pod lodowcem Taylora?
Związki żelaza zawarte w solance utleniają się przy kontakcie z powietrzem, dając charakterystyczny rdzawy odcień. Dlaczego jednak Krwawe Wodospady są słone, skoro od Morza Rossa dzieli je ponad 60 km?
Badania prowadzone w pierwszych dwóch dekadach XXI w. ujawniły, że pod lodowcem Taylora, na głębokości ok. 400 m, znajduje się zbiornik solanki. Jest on połączony z powierzchnią siecią kanałów i szczelin. Woda pozostaje w stanie ciekłym mimo temperatury wynoszącej -7°C. Jak to możliwe? Wysokie stężenie soli oraz ciśnienie wywierane przez lodowiec uniemożliwiają jej zamarznięcie.
Co ciekawe, pod Krwawymi Wodospadami znajduje się cały ekosystem – naukowcy odkryli różnorodną populację mikroorganizmów żyjących w całkowitej ciemności i bez tlenu, czerpiących energię z reakcji chemicznych z udziałem żelaza i siarki.
Warto przeczytać: Najbardziej niezwykłe wodospady świata
Zagadka Krwawych Wodospadów pod mikroskopem
Badanie kalifornijskich naukowców, którego wyniki opublikowane zostały 3 sierpnia 2026 r. w czasopiśmie Nature Geoscience, rzucają nowe światło na pochodzenie Blood Falls. Badacze pobrali 167 próbek wodnych, osadowych i eolicznych z Suchych Dolin McMurdo oraz morskich stanowisk, aby przyjrzeć się bliżej mikroorganizmom żyjącym pod lodem.
W ramach analizy laboratoryjnej udało się zidentyfikować odrębny morski zespół mikroeukariotyczny, który nie ma wiele wspólnego ze środowiskiem Suchych Dolin, ale wykazuje wyraźne powinowactwo z oceanem. Zdaniem badaczy obecność reliktowej społeczności morskiej tak daleko od linii brzegowej sugeruje potencjalne rozmiary pradawnych powodzi.
Wszystko wskazuje na to, że w okresie ocieplenia woda morska zalała Dolinę Taylor, a gdy poziom morza opadł, została ona uwięziona pod nacierającym lodowcem. Zdarzenie to mogło mieć miejsce ponad milion lat temu, gdy pokrywa lodowa była znacznie mniejsza.
Andrew E. Allen, współautor badania i ekolog mikroorganizmów z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego, podkreśla niezwykłą odporność i zdolność do adaptacji pradawnych mikroorganizmów, które przetrwały mimo drastycznie zmieniających się warunków środowiskowych. Pogłębione badania genetyczne mają pomóc zweryfikować, kiedy dokładnie lodowiec Taylor rozrósł się i pokrył solankę.
Najnowsze badania Krwawych Wodospadów dostarczają dowodów na istnienie samowystarczalnego ekosystemu mikroorganizmów, sugerując, że życie może utrzymywać się w ekstremalnych warunkach przez bardzo długi czas.
Pisząc artykuł, korzystałam z:
Zoumplis, A., Füssy, Z., Kaul, D. et al. Molecular evidence for a relict marine community in an Antarctic Dry Valleys subglacial brine-fed system. Nat. Geosci. (2026). https://doi.org/10.1038/s41561-026-02054-6
