Milion podpisów dla praw natury w Polsce i Europie

milion podpisów

13 października 2026 r. w Unii Europejskiej rozpoczęła się zbiórka miliona podpisów pod Europejską Inicjatywą Obywatelską Prawa natury: umożliwienie obywatelom podejmowania działań na rzecz ochrony ekosystemów. Jej celem jest wprowadzenie praw natury do prawa europejskiego za pomocą odpowiedniego aktu prawnego – dyrektywy lub rozporządzenia – aby wzmocnić poziom ochrony ekosystemów.

Ta historyczna inicjatywa, oficjalnie zarejestrowana przez Komisję Europejską 19 maja 2026 r., jest efektem współpracy obywateli 16 krajów, zawiedzionych postępującą degradacją środowiska naturalnego i nieskutecznymi działaniami rządów.

Zbiórka potrwa 12 miesięcy, a podpisy będzie można składać online bezpośrednio na stronie Komisji Europejskiej.

Dlaczego prawa natury są ważne?

Przyroda pilnie potrzebuje ochrony. 81 proc. chronionych siedlisk w UE ma niewystarczający lub zły stan ochrony.[1] Europejskie prawo traktuje przyrodę przede wszystkim jako przedmiot, a nie podmiot prawa. Skutki tego widać w całej Europie.

Polska, Odra: w 2022 r. w wyniku zanieczyszczeń, w tym soli[2], zrzucanej do rzeki Odry, zakwitła złota alga, uśmiercając 65 mln małży, 147 mln ślimaków i ponad 100 mln ryb[3]. Wagę ich ciał oszacowano na 1650 t[4].

Dunaj, Europa: 70–80 proc. terenów zalewowych Dunaju zostało przekształconych lub odciętych od rzeki, a ponad jedna piąta wód powierzchniowych dorzecza jest zagrożona nieosiągnięciem dobrego stanu ekologicznego.[5]

Doñana: nadmierne wykorzystanie wód podziemnych zagroziło jednemu z najważniejszych obszarów podmokłych Europy.[6]

odra3
źródło: Fundacja Osoba Odra

Czy rzeka, drzewo, góra mogą mieć swoje prawa i co to oznacza?

Inicjatywa Prawa natury proponuje realną ochronę natury poprzez rozpoznanie i uznanie jej praw, w tym podstawowego: do życia. Chodzi o uznanie praw ekosystemów do istnienia, integralności, regeneracji i odtworzenia po wyrządzonej szkodzie, a także ustanowienia osób lub instytucji, które mogą podejmować działania na rzecz ich ochrony.

W decyzji wykonawczej Komisji Europejskiej (UE) 2026/1141 z 19 maja 2026 r. wskazano, że Komisja mogłaby przyjąć wniosek dotyczący aktu prawnego mającego na celu wzmocnienie poziomu ochrony ekosystemów (…) taki akt przyznałby osobowość prawną ekosystemom i udzieliłby obywatelom i społecznościom legitymacji do działania w ich imieniu.

Rozwiązania już istnieją. Laguna Mar Menor w Hiszpanii, zanieczyszczana podobnie jak polska rzeka Odra, została w 2022 r. uznana za podmiot prawny, podobnie jak rzeka Magpie z Kanady, czy rzeka Whanganui w Nowej Zelandii, która otrzymała status osoby prawnej w 2017 r. W Polsce od lat rozwija się ruch na rzecz uznania praw rzeki Odry (więcej informacj na stronie www.osobaodra.pl).

Milion podpisów – i co dalej?

Europejska Inicjatywa Obywatelska daje obywatelom możliwość zwrócenia się bezpośrednio do Komisji Europejskiej z wnioskiem o podjęcie działań na poziomie UE. Jeśli zostanie zebrany wymagany milion ważnych podpisów z co najmniej 7 państw członkowskich, Komisja będzie zobowiązana formalnie rozpatrzyć inicjatywę.

Polska częścią europejskiej inicjatywy

Symbolem Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej (ECI) jest ważka. Na stronie www.rightsfornature.eu znajdują się informacje o akcji, materiały do udostępniania oraz możliwość dołączenia do ruchu.

Polską stronę inicjatywy reprezentuje Fundacja Osoba Odra, działająca na rzecz ochrony środowiska naturalnego. Obecnie w Sejmie RP trwają prace nad projektem ustawy o uznaniu osobowości prawnej rzeki Odry. Organizatorzy zapraszają do współpracy organizacje, twórców, aktywistów i naukowców, zachęcając do wspólnego działania na rzecz globalnej zmiany i uznania praw przyrody.

odra2
źródło: Fundacja Osoba Odra

źródło: na podst. informacji prasowej Fundacji Osoba Odra

Bibliografia:

[1] European Environment Agency (EEA), State of Europe’s biodiversity, Europe’s environment 2025.

[2] Komisja Europejska, Directorate-General for Environment, Zero Pollution: New report draws lessons from the Oder River ecological disaster, 17 lutego 2023. [https://environment.ec.europa.eu/news/oder-river-report-2023-02-17_en?utm_source=chatgpt.com]

[3]„Społeczny plan odnowy Odry – raport z badań ichtiofauny i malakofauny po zatruciu Odry w 2022 r. oraz analizy w zakresie wybranych biologicznych elementów jakości wód powierzchniowych wraz z propozycją działań naprawczych”, Zakład Badań Ekologicznych, Roman Żurek & Karol Ciężak, Kraków, wrzesień 2024.

[4]Agnieszka Szlauer-Łukaszewska, Łukasz Ławicki, Jacek Engel, Ewa Drewniak, Karol Ciężak, Dominik Marchowski: Quantifying a mass mortality event in freshwater wildlife within the Lower Odra River: Insights om a large European river, “Science of The Total Environment, Volume 907, 2024, 167898, ISSN 0048-9697.

[5] Komisja Europejska, Directorate-General for Environment, „Restored floodplains could remove 38,000 tons of nitrate pollution from Danube River Basin”, 25 stycznia 2023. [https://environment.ec.europa.eu/news/restored-floodplains-could-remove-38-000-tons-nitrate-pollution-danube-river-basin-2023-01-25_en?utm_source=chatgpt.com]

[6] Komisja Europejska, 2025 Country Report – Spain, Commission Staff Working Document SWD(2025) 209 final, 4 czerwca 2025. [https://economy-finance.ec.europa.eu/document/download/a712afe4-d94e-4333-8333-e8bc1ab63f1e_en?filename=ES_CR_SWD_2025_209_1_EN_autre_document_travail_service_part1_v4.pdf&utm_source=chatgpt.com]

Używamy plików cookie, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z Internetu. Zgadzając się, zgadzasz się na użycie plików cookie zgodnie z naszą polityką plików cookie.

Close Popup
Privacy Settings saved!
Ustawienie prywatności

Kiedy odwiedzasz dowolną witrynę internetową, może ona przechowywać lub pobierać informacje w Twojej przeglądarce, głównie w formie plików cookie. Tutaj możesz kontrolować swoje osobiste usługi cookie.

These cookies are necessary for the website to function and cannot be switched off in our systems.

Technical Cookies
In order to use this website we use the following technically required cookies
  • wordpress_test_cookie
  • wordpress_logged_in_
  • wordpress_sec

Cloudflare
For perfomance reasons we use Cloudflare as a CDN network. This saves a cookie "__cfduid" to apply security settings on a per-client basis. This cookie is strictly necessary for Cloudflare's security features and cannot be turned off.
  • __cfduid

Odrzuć
Zapisz
Zaakceptuj
Porozmawiaj ze mną!