Najkrótsze rzeki świata

Potężne, długie, wijące się leniwie przez setki, a czasem tysiące kilometrów – takie wyobrażenie zwykle pojawia się, gdy myślimy o rzece. Tymczasem na świecie istnieją cieki tak krótkie, że wystarczy minuta spaceru, by przejść wzdłuż całego biegu. Mimo niewielkich rozmiarów wciąż pozostają pełnoprawnymi rzekami: mają wyraźne źródło, nurt i ujście. Najkrótsze rzeki świata intrygują – są niewielkie, ale geograficznie wcale nie mniej fascynujące.

Najkrótsze rzeki świata – dlaczego ich ranking nie jest oczywisty?

Klasyfikowanie najkrótszych rzek świata wcale nie jest tak oczywiste, jak mogłoby się wydawać. Problem zaczyna się już na etapie pomiaru, bo w przypadku tak krótkich cieków duże znaczenie ma to, gdzie kończy się źródło, a zaczyna właściwy bieg rzeki oraz w którym miejscu należy wyznaczyć ujście. Właśnie dlatego nie istnieje jedno powszechnie obowiązujące zestawienie, a o miejsca w takich rankingach od lat toczą się spory.

Mimo to kilka rzek regularnie wskazywanych jest jako wyjątkowo krótkie. To im przyjrzymy się bliżej.

Reprua River: najkrótsza i najzimniejsza

W okolicach Gagry, nad Morzem Czarnym, płynie Reprua – rzeka o długości 18 m, choć w niektórych opisach pojawia się także wartość 27 m. Jej woda wypływa z krasowego źródła związanego z masywem Arabika – obszarem słynącym z jednego z najgłębszych systemów jaskiniowych na Ziemi – i po zaledwie kilkunastu metrach wpada do Morza Czarnego.

Wyjątkowość Repruy wynika nie tylko z długości, ale też z cech wody: lodowata, przez cały rok utrzymująca temperaturę ok. 10–11°C, bardzo przejrzysta i stale zasilana przez podziemne wody przepływające przez system wapiennych skał. Dzięki temu Reprua uchodzi za jedną z najzimniejszych rzek czarnomorskiego wybrzeża. Co ciekawe, część jej zasobów trafia do systemu zaopatrzenia w wodę regionu Gagra, choć stanowi to jedynie około jednej dziesiątej całego przepływu.

Jej nazwa nawiązuje do abchaskiej legendy o wojowniku i jego rodzeństwie. Według niej rzeka powstała z łez trzech sióstr, córek podziemnego ducha, które wyszły z jaskini, by odnaleźć brata. Gdy dowiedziały się, że poległ w walce, zaczęły opłakiwać jego los, a ich łzy utworzyły trzy małe rzeki, w tym Repruę.

Tamborasi River – prawie kwadratowa

W indonezyjskiej prowincji Sulawesi Południowo-Wschodnie, w regencji Kolaka, płynie Tamborasi – rzeka, której długość najczęściej określa się na ok. 20 m. Ma ok. 15 m szerokości, co przy tak krótkim biegu daje dość niezwykłe proporcje. Wypływa z podziemnego źródła u podnóża skalistego wzgórza, przecina wąski pas przybrzeżny i po niespełna 20 m uchodzi do Zatoki Bone.

To, co wyróżnia Tamborasi, to nie tylko proporcje, ale też otoczenie. Rzeka biegnie tuż przy plaży, wśród tropikalnej zieleni, a jej woda bywa opisywana jako bardzo czysta i mająca wyraźnie turkusowy odcień. Dzięki temu sprawia wrażenie naturalnego basenu albo krótkiego łącznika między źródłem a morzem, a nie klasycznej rzeki. Właśnie ten kontrast – mikroskopijna długość i bardzo malownicze położenie – sprawił, że Tamborasi stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych geograficznych osobliwości Indonezji.

Najdłuższe rzeki na świecie

Ombla River jako źródło wody i energii

W chorwackiej miejscowości Komolac, niedaleko Dubrownika, znajduje się Ombla – rzeka o długości ok. 30 m. Wypływa z potężnego źródła krasowego u stóp masywu Golubov Kamen i już po kilkudziesięciu metrach łączy się z wodami stanowiącej część Adriatyku zatoki – Rijeki Dubrovačkiej.

Ombla od 1897 r. jest wykorzystywana jako część dubrownickiej sieci wodociągowej i do dziś pozostaje ważnym źródłem wody pitnej dla miasta. Z rzeką od dawna związane były też młyny, a w ostatnich latach regularnie powraca temat budowy elektrowni wodnej. Projekt budzi jednak silne kontrowersje ze względu na obawy o przyrodę, system krasowy i bezpieczeństwo inwestycji.

D River, czyli rzeka-symbol

W amerykańskim stanie Oregon płynie D River, łącząca Devils Lake z Oceanem Spokojnym w Lincoln City. Oficjalny serwis Oregon State Parks podaje, że jej długość wynosi 120 stóp, czyli ok. 36,6 m, choć w starszych zestawieniach pojawiała się również wartość 440 stóp (ok. 134 m). Jej bieg można prześledzić błyskawicznie: wypływa z Devils Lake, przecina wąski pas miasta i niemal od razu kończy się przy szerokiej plaży nad Pacyfikiem.

Położenie D River jest zresztą jedną z jej największych osobliwości. Rzeka płynie praktycznie w samym sercu nadmorskiego kurortu i szybko stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Lincoln City.

Roe River – słynąca z krótkości

W Great Falls w stanie Montana znajduje się Roe River, której długość wynosi 201 stóp, czyli ok. 61 m. Cały bieg prowadzi od Giant Springs do rzeki Missouri, a więc od jednego z największych źródeł słodkowodnych w Stanach Zjednoczonych do jednej z najważniejszych rzek Ameryki Północnej. Już samo to zestawienie robi wrażenie: potężne źródło o bardzo dużej wydajności i rzeka tak krótka, że całość można objąć spojrzeniem.

Dziś pozostaje główną atrakcją parku stanowego Giant Springs i miejscem odwiedzanym przez turystów, którzy chcą na własne oczy zobaczyć, jak krótka może być rzeka.

Spór o najkrótszą rzekę świata

To właśnie D River i Roe River przez lata stały w centrum najbardziej znanego sporu o tytuł najkrótszej rzeki świata. Najpierw wskazywano D River, później – od 1989 r. – miejsce to zajęła Roe River. Nie był to zresztą wyłącznie spór geograficzny – w walkę o rekord mocno angażowali się mieszkańcy obu miejscowości, traktując go jako powód do lokalnej dumy i podstawę promocji.

Ta zacięta rywalizacja między obiema miejscowościami urosła do tego stopnia, że w 2006 r. Guinness World Records całkowicie zrezygnował z kategorii najkrótszej rzeki świata, uznając ją za zbyt trudną do jednoznacznego rozstrzygnięcia.

---

zdj. główne: Firstlab18/Wikipedia