English
Wydanie 7/2026, Świat wody, W tym numerze
Naturalne baseny świata – kąpieliska stworzone przez naturę
sie
Powstały bez ingerencji człowieka, bez wielkich projektów i architektonicznych planów. Stworzyła je natura – w skałach, jaskiniach, lejach krasowych i u stóp wodospadów. Naturalne baseny świata to miejsca, które przez tysiące lat kształtowała woda i lokalne warunki geologiczne.
Jak powstają naturalne baseny?
Naturalne baseny są efektem długotrwałych procesów geologicznych, chemicznych i hydrologicznych. Powstają tam, gdzie woda rzeźbi skały, wypłukuje wapienie, wypełnia zapadnięte jaskinie, kratery, skalne niecki albo progi u stóp wodospadów. Czasem tworzą je procesy krasowe, czasem działalność wulkaniczna, erozja morska, źródła podziemne lub osadzanie minerałów z wód termalnych.
Każde takie miejsce wygląda inaczej. Jedne naturalne baseny mają formę głębokich studni ukrytych w skałach, inne przypominają skalne misy, tarasy, turkusowe niecki w kanionach albo laguny połączone z oceanem.
Ik Kil, Meksyk
Półwysep Jukatan to królestwo cenot, czyli wypełnionych wodą naturalnych zapadlisk i jaskiń wapiennych. Liczy się je w tysiącach. Część jest otwarta jak studnie, inne tworzą podziemne systemy grot i korytarzy, popularnych wśród nurków.
Ik Kil to jedna z najbardziej znanych cenot Jukatanu, położona niedaleko Chichén Itzá – dawnego miasta Majów i jednego z najważniejszych stanowisk archeologicznych Meksyku. Ma formę niemal okrągłej, zapadniętej jaskini wapiennej, otwartej od góry i wypełnionej chłodną, turkusową wodą. Jej średnica wynosi ok. 60 m, a głębokość ok. 40 m. Pionowe ściany cenoty porastają korzenie i pnącza, które sięgają niemal lustra wody. Do basenu schodzi się po schodach wykutych w skale.
Giola, Grecja
Giola znajduje się na południowym wybrzeżu greckiej wyspy Thassos. To niewielki naturalny basen skalny, oddzielony od otwartej wody Morza Egejskiego kamienną krawędzią. Ma ok. 20 m długości, 15 m szerokości i do ok. 3 m głębokości.
Woda w Gioli ma odcienie zieleni i błękitu, a otaczające ją skały tworzą naturalne tarasy, idealne miejsce odpoczynku. Basen regularnie uzupełniają fale, a nagrzane kamienie sprawiają, że woda w nim bywa cieplejsza niż w pobliskim morzu. To miejsce surowe, bez plażowego piasku i rozbudowanej infrastruktury, ale bardzo charakterystyczne dla skalistego wybrzeża Thassos.
Devil’s Pool, Zambia
Devil’s Pool znajduje się przy Livingstone Island, na szczycie Wodospadu Wiktorii, po stronie Zambii. W czasie niskiego stanu wody w rzece Zambezi tworzy się skalna niecka tuż przy krawędzi wodospadu. Można się w niej zanurzyć i podziwiać okoliczne krajobrazy.
Jest to miejsce dostępne jedynie przez część roku. Wejście do Devil’s Pool możliwe jest zwykle od połowy sierpnia do końca grudnia i zależy od poziomu wody. Kąpiel odbywa się wyłącznie z przewodnikiem. Kilka metrów dalej woda spada w jedną z najsłynniejszych przepaści świata.
Havasu Falls Pools, USA
Havasu Falls leży na terenie rezerwatu Havasupai w Arizonie, w odnodze Wielkiego Kanionu. Woda spada tu z czerwonych skał do naturalnych niecek i progów z trawertynu. Jej niebiesko-zielony kolor wynika m.in. z obecności wapnia, magnezu i węglanu wapnia.
Minerały rozpuszczone w wodzie stopniowo budują progi, kaskady i naturalne baseny, w których można się kąpać. Całość tworzy połączenie turkusowej wody, jasnych osadów wapiennych i czerwonych ścian kanionu. Dostęp do Havasu Falls jest jednak ograniczony – aby dotrzeć do wodospadu i skorzystać z kąpieli, trzeba wcześniej zarezerwować sobie miejsce.
To Sua Ocean Trench, Samoa
To Sua Ocean Trench znajduje się na wyspie Upolu w Samoa, w miejscowości Lotofaga. Nazwa oznacza wielką dziurę do pływania i dobrze opisuje to miejsce: naturalną nieckę wypełnioną wodą oceaniczną. Ma ona ok. 30 m głębokości, a do wody schodzi się po długiej, drewnianej drabinie prowadzącej na pomost.
Basen jest połączony z oceanem podziemnym kanałem, dlatego woda ma morski charakter i intensywny kolor. Z góry To Sua wygląda jak zielona studnia w tropikalnym ogrodzie.
Pamukkale, Turcja
Pamukkale w Turcji to system naturalnych tarasów i niecek wypełnionych wodą termalną. Białe ściany powstały z trawertynu, czyli skały tworzącej się z osadów węglanu wapnia, wytrącanych z gorących, mineralnych źródeł. Z daleka przypominają jasne stopnie w zboczu.
To miejsce jest częścią obiektu chronionego przez UNESCO – Hierapolis-Pamukkale, dlatego dostęp do najdelikatniejszych tarasów jest ograniczony. Kąpiel możliwa jest tylko w wyznaczonych strefach, aby chronić strukturę i kolor trawertynu.
Ilhéu de Vila Franca do Campo, Azory
Ilhéu de Vila Franca do Campo leży około 500 m na południe od miejscowości Vila Franca do Campo, u wybrzeży wyspy São Miguel, na Azorach. To niewielka wysepka o powierzchni ok. 8 ha i maksymalnej wysokości 62 m. W jej wnętrzu znajduje się niemal okrągła laguna ze słoną wodą, osłonięta od otwartego oceanu przez ściany dawnego krateru.
Ten naturalny basen powstał w wyniku podmorskiej erupcji wulkanicznej. Wysepka jest pozostałością stożka tufowego, który z czasem został częściowo zniszczony przez erozję morską i nie tylko. Wnętrze krateru wypełniła woda, tworząc spokojną lagunę połączoną wąskim przesmykiem z Oceanem Atlantyckim.
Semuc Champey, Gwatemala
Semuc Champey leży w departamencie Alta Verapaz, niedaleko miejscowości Lanquín. To naturalny wapienny most o długości ok. 300 m, pod którym przepływa rzeka Cahabón. Na jego powierzchni powstał ciąg stopniowanych, turkusowych basenów, w których można się kąpać.
Nazwa Semuc Champey pochodzi z języka Q’eqchi’ i oznacza miejsce, w którym rzeka ukrywa się pod skałami. Ten opis dobrze oddaje charakter miejsca: główny nurt znika pod wapiennym mostem, a na górze pozostają spokojniejsze niecki wypełnione przejrzystą wodą.
zdj. główne: Vicente Villamón/Flickr
