Aktualności, Wydanie 5/2026
Nieśmiertelna strzykwa morska? Niezwykłe zdolności organizmu z dna oceanu
cze
Ogórek morski, w świecie naukowym znany jako strzykwa, kojarzy się raczej z warzywem niż zwierzęciem. W rzeczywistości to pasywne stworzenie może być strażnikiem tajemnicy nieśmiertelności. Naukowcy udowodnili, że jego tkanki rosną mimo amputacji!
Jak ogon jaszczurki – niezwykłe zdolności ogórka morskiego
Na świecie zidentyfikowano już ponad 1,2 tys. gatunków strzykw morskich. Te fascynujące organizmy wodne zaliczane do typu szkarłupni występują we wszystkich oceanach i zamieszkują najróżniejsze siedliska, od płytkich wód przybrzeżnych po głębie liczące nawet 5 km. Najczęściej spotykane są na rafach koralowych, piaszczystych dnach i podwodnych łąkach, gdzie odgrywają rolę sprzątaczy ekosystemu, zjadając martwą materię organiczną.
Do najbardziej fascynujących cech strzykw należy ich zdolność do regeneracji, która stanowi część złożonego mechanizmu samoobrony. W poczuciu zagrożenia ogórki morskie potrafią wyrzucić z siebie jelita lub część układu oddechowego, aby wystraszyć drapieżnika. Co ciekawe, brakujące organy odrastają całkowicie w przeciągu kilku tygodni.
Warto przeczytać: Jeżowce zagrażają rafom koralowym na Hawajach. Winny jest oczywiście człowiek
Tkanka, która nie umiera
Sam fakt, że strzykwa potrafi się świetnie regenerować nie jest dziś dla nikogo niespodzianką. Kanadyjscy naukowcy postanowili jednak zbadać, jak zachowują się ich komórki poza systemem ustrojowym. W tym celu pobrali próbki tkanki naskórkowej, łącznej, nerwowej i mięśniowej z osobników gatunku Psolus fabricii, występującego w północnej części Oceanu Atlantyckiego.
Obserwacja pobranych próbek wprawiła badaczy w osłupienie. Umieszczone w wodzie morskiej, bez jakiejkolwiek suplementacji odżywczej, goiły się i kontynuowały wzrost przez ponad trzy lata. Najbardziej kluczowe zmiany regeneracyjne miały miejsce w pierwszym tygodniu i charakteryzowały się niezwykle szybkim tempem zmian.
To pierwszy przypadek nieśmiertelności tkanek w warunkach naturalnych – powiedziała Sara Jobson, główna autorka badania, którego wyniki opisano w czasopiśmie Science Advances.
Czy strzykwa morska skrywa klucz do nieśmiertelności?
Pogłębione analizy pobranych próbek dowiodły, że amputowane tkanki strzykwy wykazywały aktywność immunologiczną, cykl komórkowy, reorganizację i absorpcję rozpuszczonych aminokwasów. Co ciekawe, patrząc na wcześniejsze badania nad innymi gatunkami, Psolus fabricii wydaje się pod tym względem ewenementem na skalę światową.
Dlaczego to takie ważne? Klonowanie komórek ludzki w warunkach laboratoryjnych budzi ogromne kontrowersje etyczne. Tymczasem wyjątkowe zdolności strzykwy morskiej dowodzą, że proces nieśmiertelności jest zakorzeniony w naturalnych mechanizmach. Autorzy badania podkreślają, że w porównaniu z innymi komórkami hodowanymi w warunkach laboratoryjnych, wymagającymi utrzymywania ścisłych parametrów, tkanki P. fabricii nie potrzebowały niczego poza naturalną wodą morską.
Fascynujące odkrycie rewolucjonizuje dotychczasową wiedzę na temat odporności i degradacji tkanek, otwierając drzwi badaniom nad gojeniem się ran oraz długowiecznością. Jednocześnie, jak podkreśla Sara Jobson, eksplantaty tkankowe strzykwy wydają się balansować na granicy życia i śmierci niczym zombie. Rodzi to pytanie natury bardziej filozoficznej: co tak naprawdę oznacza bycie żywym?
Może cię zaciekawić również: Czy turystyka nurkowa szkodzi ekosystemom morskim?
zdj. główne: Rebecca Evans/Wikimedia
Pisząc artykuł, korzystałam z:
Sara Jobson et al., Natural tissue immortality: Indefinite survival of sea cucumber explants.Sci. Adv.12,eaeb1394(2026).DOI:10.1126/sciadv.aeb1394
