Korytarze migracyjne, uzbrojeni strażnicy parków i surowe kary za śmiecenie – nowe przepisy chroniące przyrodę

Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowało projekt nowelizacji ustawy o ochronie przyrody, który wprowadza wiele zmian w stosunku do obowiązującego od dwóch dekad aktu. Resort zapewnia, że nowe przepisy pomogą zmniejszyć szkody wyrządzane środowisku naturalnemu i poprawią funkcjonowanie obszarów chronionych.

Parki i rezerwaty ze wzmocnioną ochroną

Przygotowana przez MKiŚ nowelizacja wyraźnie zwiększa znaczenie parków narodowych i krajobrazowych oraz rezerwatów przyrody w Polsce. Pracownicy Straży Parku, Służby Parku Narodowego oraz Służby Parku Krajobrazowego zyskają status funkcjonariuszy publicznych i będą mogli skuteczniej reagować na naruszenia przepisów – będzie im przysługiwać prawo legitymowania odwiedzających oraz noszenia broni palnej. Doprecyzowane zostaną zakazy obowiązujące w parkach narodowych oraz wymagania wobec ich dyrektorów.

Nowe prerogatywy zyskają również regionalne organy ochrony przyrody, które będą mogły aktywnie powstrzymywać działania szkodliwe dla środowiska bez obowiązku zawiadamiania o tym wcześniej organów ścigania. GIOŚ ma natomiast stać się organem koordynującym i składającym sprawozdania z dyrektyw ptasiej oraz siedliskowej.

Projekt przewiduje również uproszczenie zasad ustanawiania nowych obszarów Natura 2000 oraz wprowadzenie nowego instrumentu ochrony przyrody: korytarzy migracyjnych. Mają one ułatwić przemieszczanie się dzikich zwierząt, a na ich obszarze nie będzie można wznosić budynków ani ogrodzeń.

Parki narodowe zyskają prawo pierwokupu od Skarbu Państwa nieruchomości znajdujących się w ich granicach, a gminy stracą możliwość blokowania procesu rozszerzania parków krajobrazowych. Dodatkowo prywatni właściciele gruntów będą zobowiązani do ich udostępniania naukowcom w celu prowadzenia badań przyrodniczych. Z drugiej strony, zyskają prawo do wnioskowania o objęcie takich terenów ochroną.

Nowelizacja zmienia zasady odnośnie do dzikich zwierząt

Nowelizacja przewiduje również uporządkowanie przepisów dotyczących przestępstw i wykroczeń związanych z ochroną wynikającą z konwencji CITES (o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem). Regionalne Dyrekcje Ochrony Środowiska będą mogły prowadzić doraźne kontrole w tym zakresie. Ponadto rozszerzony zostanie katalog podmiotów, które mogą dofinansowywać działalność ośrodków rehabilitacji zwierząt – znajdą się wśród nich m.in. gminy.

Proponowane przez MKIŚ przepisy mają również chronić społeczeństwo przed ewentualnymi konfliktami z rodzimą fauną. W tym celu resort przewidział wprowadzenie możliwości płoszenia dużych zwierząt, takich jak niedźwiedzie i żubry, za pomocą amunicji niepenetracyjnej (gumowe kule). Zakazane będzie natomiast dokarmianie i wabienie chronionych gatunków zwierząt.

Resort klimatu planuje również rozszerzenie zakresu odpowiedzialności za szkody wyrządzane przez zwierzęta chronione. Nowe przepisy przewidują wypłatę odszkodowań za szkody wyrządzone w mieniu, o ile poszkodowany miał zezwolenie na jego wykorzystanie i odpowiednio je zabezpieczył. Zmiana ta jest odpowiedzią na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 2013 r.

Większe kary za śmiecenie w lesie

Nowelizacja ustawy o ochronie przyrody radykalnie uderza w zaśmiecających. Obowiązujące obecnie kary za pozostawianie odpadów w lesie wzrosną nawet pięciokrotnie. Za zaśmiecanie lasu przewiduje się grzywnę wynoszącą minimum 1 tys. zł (obecnie 500 zł), a za zakopywanie, zatapianie lub składowanie odpadów w lesie nawet 5 do 10 tys. zł (obecnie 1 tys. zł).

Co dalej?

Projekt nowelizacji został opublikowany na stronie Rządowego Centrum Legislacyjnego i obecnie podlega konsultacjom publicznym. Każdy Polak ma prawo się z nim zapoznać i do 14 kwietnia br. złożyć swoje uwagi, korzystając ze specjalnego formularza lub wysyłając e-mail bezpośrednio do MKiŚ ([email protected]).