English
Opinie, Wydanie 4/2026
Rzeka Lamus wraca na powierzchnię. Łódź inwestuje w zielono-błękitną infrastrukturę
kwi
Renaturyzacja rzek w miastach coraz częściej staje się jednym z narzędzi adaptacji do zmiany klimatu, drogą do poprawy funkcji retencyjnych i odbudowy miejskich ekosystemów. W Łodzi trwa jedna z najważniejszych zielono-błękitnych inwestycji ostatnich lat – odkrycie rzeki Lamus w Parku im. Kilińskiego. Projekt zakłada przywrócenie cieku na powierzchnię, budowę meandrującego koryta oraz stworzenie przestrzeni rekreacyjnej dla mieszkańców.
Miasta wracają do swoich rzek
Przez dziesięciolecia wiele miejskich rzek traktowano przede wszystkim jako przeszkodę w rozwoju zabudowy i infrastruktury. Prostowano je, kanalizowano, przykrywano betonem albo sprowadzano do funkcji technicznego odbiornika wód opadowych i ścieków. W efekcie cieki, które dawniej współtworzyły krajobraz miasta, znikały z jego powierzchni, a wraz z nimi zanikały także ich funkcje przyrodnicze, retencyjne i krajobrazowe. Dziś taki sposób myślenia coraz wyraźniej ustępuje podejściu, w którym woda przestaje stanowić wyłącznie problem infrastrukturalny, a zaczyna być traktowana jako jeden z podstawowych elementów miejskiej odporności.
Renaturyzacja rzek w przestrzeni zurbanizowanej nie jest już tylko działaniem przyrodniczym. W praktyce oznacza także poprawę retencji wód opadowych, mikroklimatu, ograniczanie skutków miejskiej wyspy ciepła, zwiększanie bioróżnorodności oraz przywracanie ciągłości ekosystemów tam, gdzie przez lata dominowała infrastruktura techniczna. W miastach, które coraz częściej doświadczają gwałtownych opadów, suszy miejskiej i przegrzewania przestrzeni publicznych, odkrywanie i odtwarzanie cieków wodnych przestaje być gestem symbolicznym, a staje się częścią szerszej odpowiedzi na zmieniające się warunki klimatyczne i rosnące potrzeby mieszkańców.
Lamus – rzeka ukryta w miejskim parku
Szczególne znaczenie mają projekty, które nie ograniczają się do kosmetycznego zazieleniania przestrzeni, lecz rzeczywiście przywracają wodzie miejsce w mieście. Jednym z takich przedsięwzięć jest realizowana w Łodzi inwestycja związana z odkryciem rzeki Lamus w Parku im. Kilińskiego. To przykład działania, w którym rewitalizacja parku, odbudowa miejskiego ekosystemu wodnego i tworzenie nowej przestrzeni publicznej splatają się w jeden projekt.
Łódź, historycznie związana z siecią małych rzek, przez lata rozwijała się kosztem ich obecności w przestrzeni miejskiej. Część cieków została przekształcona, uregulowana lub ukryta w podziemnych kanałach. Dziś miasto coraz wyraźniej pokazuje, że także niewielkie, zapomniane rzeki mogą ponownie stać się czytelnym i funkcjonalnym elementem krajobrazu. Przywrócenie rzeki Lamus na powierzchnię ma więc znaczenie nie tylko lokalne. Jest także przykładem zmiany w podejściu do miejskich cieków – z infrastruktury odprowadzającej wodę ku elementowi przestrzeni publicznej, przyrody i adaptacji klimatycznej.
Jak podkreśla prezydent Łodzi Hanna Zdanowska: To jedna z moich ulubionych inwestycji. Łódź była kiedyś miastem kilkunastu rzek i dziś, krok po kroku, staramy się przywracać je mieszkańcom. Bo to, co najważniejsze w tej rewitalizacji – obok oczywistych walorów ekologicznych – to fakt, że z tej nowej, szalenie atrakcyjnej, zielonej przestrzeni będziemy mogli korzystać wszyscy na co dzień. Jednocześnie ta inwestycja to ważny krok w kierunku budowania bardziej odpornej, zielonej Łodzi, która potrafi wykorzystywać swoje zasoby w sposób mądry i zrównoważony.
Zielono-błękitna inwestycja w Parku im. Kilińskiego
W Parku im. Kilińskiego trwają obecnie intensywne prace związane z przywróceniem rzeki Lamus na powierzchnię. To przedsięwzięcie łączy wymiar ekologiczny i rewitalizacyjny: jego celem jest zarówno odbudowa miejskiego ekosystemu wodnego, jak i stworzenie nowej, atrakcyjnej przestrzeni dla mieszkańców. Obecnie prowadzone są roboty ziemne i hydrotechniczne związane z odsłonięciem cieku. Wykonano już by-pass oraz rozpoczęto budowę nowego, meandrującego koryta rzeki, które ma zastąpić dotychczasowy, ukryty przez dziesięciolecia techniczny przebieg cieku.
Równolegle na terenie całego parku realizowane są prace porządkowe i przygotowawcze. Zdemontowano chodniki, trwają przygotowania pod nowe alejki, prowadzone są zabiegi pielęgnacyjne drzewostanu oraz działania związane z zagospodarowaniem terenu wokół cieku. To ważne, ponieważ samo odsłonięcie rzeki nie wystarczy, aby przywrócić jej znaczenie w przestrzeni miejskiej. Istotne jest powiązanie koryta z otoczeniem: zielenią, ciągami pieszymi, miejscami odpoczynku i rozwiązaniami, które pozwolą mieszkańcom korzystać z parku bez sprowadzania rzeki do roli dekoracyjnego elementu krajobrazu.
W kolejnych etapach inwestycji, zaplanowanych na najbliższe miesiące, przewidziano m.in. wzmocnienie i zabezpieczenie brzegów rzeki, montaż małej architektury oraz wykonanie infrastruktury elektrycznej, w tym oświetlenia i monitoringu. Inwestycja obejmuje więc nie tylko odsłonięcie cieku, lecz także kompleksową rewaloryzację parku: budowę nowych alejek, elementów małej architektury oraz przestrzeni rekreacyjnych nad wodą. Zakończenie prac planowane jest jeszcze w 2026 r.
Projekt pionierski nie tylko w skali miasta
Projekt odkrycia Lamusa ma charakter pionierski – to jedno z nielicznych w Europie przedsięwzięć zakładających przywrócenie rzeki ukrytej przez dziesięciolecia w podziemnym kanale i stworzenie wokół niej przestrzeni do wypoczynku, edukacji oraz kontaktu z naturą. Jego znaczenie wykracza poza samą rewaloryzację Parku im. Kilińskiego. W praktyce jest to test, w jaki sposób w gęstej tkance miejskiej można ponownie wprowadzać wodę do krajobrazu, nie traktując jej jedynie jako elementu infrastruktury, ale jako część żywego układu przyrodniczego i społecznego.
Projekt realizowany jest pod nazwą: Innowacyjna i kompleksowa koncepcja rozwoju bioróżnorodności miejskiej dla samorządów w Europie – odbudowa ekosystemu wodnego miasta Łodzi poprzez przywrócenie cieku Lamus. Jak sama nazwa wskazuje – inwestycja nie dotyczy tylko lokalnej modernizacji parku, lecz wpisuje się w szerszy kierunek myślenia o mieście jako takim, które potrafi odzyskiwać własne zasoby przyrodnicze i wykorzystywać je w planowaniu przestrzeni publicznej.
Więcej niż odsłonięcie koryta
Renaturyzacja cieków miejskich nie polega wyłącznie na odsłonięciu koryta i uporządkowaniu jego otoczenia. Jej rzeczywista wartość ujawnia się wtedy, gdy rzeka odzyskuje funkcje przyrodnicze, retencyjne i społeczne: spowalnia odpływ wód opadowych, poprawia lokalny mikroklimat, tworzy siedliska dla roślin i zwierząt oraz porządkuje przestrzeń publiczną. Wówczas taki ciek w mieście nie jest ani kanałem technicznym, ani ozdobnym strumieniem. Jest fragmentem systemu, który może wspierać retencję i bioróżnorodność.
Przykład rzeki Lamus pokazuje, że nawet niewielki, przez lata ukryty ciek może stać się ważnym elementem miejskiej adaptacji do zmiany klimatu, jeżeli zostanie potraktowany jako zasób, który można włączyć w strukturę miasta. W tym sensie łódzka inwestycja jest nie tylko lokalną rewaloryzacją parku. Jest także sygnałem szerszej zmiany w podejściu do rzek w miastach – od kanalizowania i przykrywania ku przywracaniu im miejsca w krajobrazie, planowaniu przestrzennym i codziennym życiu mieszkańców.
zdj. główne: Ancerowicz/Urząd Miasta Łodzi
źródło: informacja prasowa Urzędu Miasta Łodzi
