Komisja Europejska przyjęła strategie dla portów UE i gospodarki morskiej

W celu pobudzenia konkurencyjności, działania na rzecz zrównoważonego rozwoju, dekarbonizacji, bezpieczeństwa i odporności w szerszym unijnym sektorze wodnym Komisja Europejska przyjęła na początku marca przemysłową strategię morską UE i strategię portową. Obie koncentrują się na portach, żegludze i przemyśle stoczniowym.

Przemysłowa strategia morska UE

Przemysłowa strategia morska UE ma na celu zwiększenie zatrudnienia i innowacyjności oraz wsparcie pozycji Unii jako światowego lidera w przemyśle stoczniowym i żegludze.

Unijna przemysłowa strategia morska ma wzmocnić wiodącą pozycję Europy w sektorze poprzez szereg działań, w tym uruchomienie unijnego sojuszu na rzecz przemysłowych morskich łańcuchów wartości. Jego celem jest rozwój zaawansowanego technologicznie przemysłu stoczniowego, budowa statków wsparcia morskiej energetyki wiatrowej, podwodnych dronów i najnowocześniejszego sprzętu portowego. Aby kształtować konkurencyjną żeglugę, Komisja Europejska nawiąże dialog z państwami członkowskimi w celu promowania bander UE i usprawnienia formalności administracyjnych, w tym ram monitorowania, sprawozdawczości i weryfikacji EU ETS Maritime i FuelEU Maritime.

Strategia ma również promować prywatne inwestycje w innowacje i cyfryzację unijnego przemysłu stoczniowego, a także odnowę i dekarbonizację floty żeglugowej, m.in. poprzez włączenie ukierunkowanych kryteriów pozacenowych do zbliżającego się przeglądu dyrektyw w sprawie zamówień publicznych.

Strategia ma zapewnić uczciwą konkurencję globalną dla unijnych stoczni i producentów sprzętu, wzmocnioną przez finansowanie wywozu i ukierunkowaną politykę handlową, w tym konkretne narzędzia dla tego sektora. Jednocześnie jej środki mają umożliwiać zatrudnianie wysokiej jakości specjalistów oraz rozwijać umiejętności obecnych pracowników poprzez szkolenia i przekwalifikowywanie w celu przyjęcia nowych technologii i ekologicznych praktyk operacyjnych.

Unijna strategia portowa na rzecz zapewnienia konkurencyjnych, zrównoważonych i bezpiecznych portów

Porty stanowią trzon europejskiej gospodarki. Przepuszczają one około 74 proc. handlu zagranicznego, obsługując ponad 3,4 mld ton towarów i prawie 395 mln pasażerów rocznie. Porty UE już teraz ewoluują poza swoje tradycyjne role, służąc jako ośrodki dla nowych klastrów przemysłowych i innowacyjnych. Odgrywają również kluczową rolę w dostawach energii, bezpieczeństwie, obronności i niebieskiej gospodarce UE.

Aby przyspieszyć transformację portów UE i zapewnić im konkurencyjną pozycję, Komisja Europejska będzie promować innowacje, cyfryzację i integrację z inną infrastrukturą transportową, opracuje wytyczne dotyczące własności zagranicznej portów UE oraz finansowania i inwestycji w portach państw trzecich. W strategii przedstawiono środki promujące elektryfikację i lepsze podłączenie do sieci, aby przyspieszyć przejście portów unijnych na czystą energię. W dokumencie uwzględniono także specyfikę małych i średnich portów i przygotowano propozycje zwiększenia ich konkurencyjności na rynku.

Porty są kluczowymi punktami wejścia i wyjścia, co czyni je celami dla zagrożeń zewnętrznych i zorganizowanych grup przestępczych. Opierając się na sojuszu portów UE, Komisja Europejska sprawdzi, jak może przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa morskiego zapobiegać handlowi narkotykami, skutecznie przeciwdziałać innym zagrożeniom i zwiększyć bezpieczeństwo łańcucha dostaw. W związku z tym KE proponuje ostrzejsze zasady kontrolowania przeszłości pracowników portowych oraz oceniania portów państw trzecich. Utworzone zostanie też forum w celu ułatwienia wymiany najlepszych praktyk między organami państw członkowskich ds. cyberbezpieczeństwa i organami portowymi. Ponadto przeprowadzona zostanie ogólnounijna ocena w celu zidentyfikowania najpilniejszych zagrożeń dla cyberbezpieczeństwa i środków mających je ograniczyć.

Komisja Europejska ustanowi Radę ds. Przemysłu Morskiego i Portów Morskich wysokiego szczebla pod przewodnictwem właściwego komisarza i wiceprzewodniczących wykonawczych, aby zapewnić skuteczną realizację strategii.

Jak powstawały strategie dla portów UE i gospodarki morskiej?

Przyjęte przez Komisję Europejską strategie zostały ogłoszone jako inicjatywy w piśmie określającym zadania europejskiego komisarza ds. zrównoważonego transportu i turystyki Apostolosa Tzitzikostasa oraz jako sztandarowe działania w ramach Kompasu na rzecz konkurencyjności UE i Europejskiego paktu na rzecz oceanów. W lipcu 2025 r. Komisja przeprowadziła dwa dialogi strategiczne wysokiego szczebla z zainteresowanymi stronami z branży w celu omówienia oczekiwań dotyczących strategii. Uwzględniono również dialog zainteresowanych stron z europejskimi dyrektorami zarządzającymi portami w maju 2025 r. oraz dialog na temat bezpieczeństwa portów w listopadzie 2025 r.