Ratowanie żab po zimie – startują wiosenne akcje ochrony płazów

Żaby już czują wiosnę w powietrzu. Opuszczają miejsca zimowania i wyruszają w drogę do zbiorników wodnych. Niestety, wiele tras to dla nich prawdziwe pole minowe – napotykają niebezpieczne przeszkody w postaci dróg, ciągów pieszo-rowerowych, linii kolejowych. Organizowane w kilku miejscach w Polsce akcje ochrony płazów mają im pomóc w bezpiecznym dotarciu do miejsca rozrodu.

Jest wiosna? Jest Akcja Żaba!

Przyroda budzi się do życia, a płazy wyruszają w drogę. Długą (żaby wodne czy jeziorkowe przebywają nawet 15 km), niebezpieczną, a w wielu przypadkach – śmiertelną. Muszą przemieścić się z miejsc zimowania do zbiorników wodnych, by się rozmnażać. Nie wszystkim się to udaje. W czasie wiosennych wędrówek w niektórych miejscach ginie od 30 do nawet 50 proc. populacji.

Akcje ochrony żab mają ograniczyć skalę tego niekorzystnego zjawiska. Odbywają się na terenie całej Polski. Jedną z najstarszych inicjatyw jest ta zapoczątkowana w 2006 r. przez Dolnośląski Zespół Parków Krajobrazowych. W Dolinie Baryczy akcje ochrony żab odbywają się od 2016 r. Podobne działania są realizowane w Magurskim Parku Narodowym oraz Karkonoskim Parku Narodowym.

Akcje ochrony: edukacja i aktywne działania

W miejscach, gdzie żaby najczęściej przechodzą przez jezdnie, budowane są ogrodzenia z siatki. Ich uzupełnieniem są rury PCV, które pełnią funkcję spowalniaczy. Wpadające do rur płazy są wychwytywane przez wolontariuszy, a następnie przenoszone we wiaderkach na drugą stronę drogi. To zadanie dla wytrwałych – praca jest żmudna i odbywa się rankami oraz wieczorami. Daje jednak satysfakcję, możliwość kontaktu z naturą i poczucie, że realnie działa się na rzecz przyrody.

W Parku Krajobrazowym Doliny Baryczy działaniom terenowym towarzyszą zajęcia edukacyjne dla uczniów szkół podstawowych. Dzieci i młodzież uczą się rozpoznawać gatunki płazów i poznają zasady bezpiecznego prowadzenia prac w pobliżu ich siedlisk. Dodatkowo 100 wolontariuszy ze szkół monitoruje ogrodzenia przy drogach i liczy znalezione płazy. Zwieńczeniem akcji ochrony będzie organizowane w maju lub czerwcu Święto Żaby.

Warto przeczytać: Płazy wyruszyły w drogę. O tym, jak nie pokrzyżować im planów

Wolontariusze mile widziani

W Parku Krajobrazowym Doliny Baryczy w 2023 r. udało się uratować około 10,5 tys. płazów należących do 10 gatunków. Nie udałoby się działać na taką skalę, gdyby nie wolontariusze. W tym roku również będzie można włączyć się w akcje mające na celu ratowanie żab. Wolontariuszy poszukuje obecnie Karkonoski Park Narodowy. Działania będą prowadzone w okolicach dróg w Michałowicach i Sobieszowie.

Kryzys płazów w Polsce i Europie

To nie słynne afrykańskie i azjatyckie ssaki, ale właśnie płazy są najbardziej zagrożone wyginięciem w skali świata. Do życia potrzebują dużych ilości siedlisk na terenach podmokłych. Tymczasem bagna i mokradła zanikają – są osuszane lub zabudowywane. Płazom szkodzi także intensywny rozwój infrastruktury drogowej. Asfaltowe jezdnie, linie kolejowe, chodniki stają się dla nich poważną przeszkodą podczas wiosennych migracji. Żaby i inne płazy masowo giną wiosną pod kołami samochodów.

Z tym problemem można poradzić sobie na dwa sposoby. Jeden z nich to właśnie doraźne akcje ochrony prowadzone wiosną: czasowe zamykanie ciągów komunikacyjnych, przenoszenie płazów przez drogi w wiaderkach, ustawianie specjalnego oznakowania dla kierowców. Warto też inwestować w rozwiązania długofalowe: projektowanie infrastruktury w taki sposób, by ułatwiała migracje żabom, ropuchom czy traszkom. Ratunkiem dla zwierząt są przepusty pod drogami, a przede wszystkim projektowanie dróg tak, by omijały okolice ich siedlisk. Bardzo ważne jest także zachowywanie zbiorników wodnych już na etapie planowania inwestycji oraz działania nakierowane na jak najdłuższe retencjonowanie wody w środowisku.

Może cię zaciekawić: Klinika niepłodności dla ropuch. Jak ratuje się płazy w Teksasie?