Zachmurzenie nad miastem, czyli dlaczego u mnie zawsze pada częściej?

Zachmurzenie nad miastem

Wielu ludzi obserwuje pogodę w swoim miejscu zamieszkania. Jedni w sposób bardziej zaawansowany – czasem umieszczając na ścianie domu ministacje meteorologiczne z termometrem, barometrem i wiatraczkiem. Inni raczej mimochodem, sprawdzą zachmurzenie nad miastem czy podpatrzą sąsiadów, by ocenić, jak się ubrać do pracy, zwłaszcza gdy obowiązki wykonywać trzeba na otwartej przestrzeni. Na podstawie takich obserwacji nabierają z czasem pewnych przekonań statystycznych, które da się sprowadzić do dwóch typów generalizacji: „Wokół często pada, ale moją miejscowość zawsze omijają deszcze” lub „Wokół rzadko pada, ale, gdy już pada, to zawsze na moją miejscowość”.

Takie obserwacje w gruncie rzeczy są jednak przygodne, a tym samym tracą merytoryczne znaczenie w dyskusji, zyskując rolę anegdotyczną. Przymiotnik ten ma na celu zdezawuowanie argumentacji. O ile w języku potocznym anegdota oznacza historię zabawną, o tyle w języku metanaukowym (czyli dotyczącym nauki o nauce) oznacza obserwację pojedynczą, pozbawioną rzetelnego umocowania statystycznego.

W istocie, jeden z mieszkańców może utrzymywać, że – w jego mniemaniu – zachmurzenie nad miastem jest szczególnie duże, podczas gdy inny – przeciwnie. W celu uniknięcia takich anegdotycznych argumentacji, naukowcy starają się zebrać duży zestaw danych i dopiero na ich podstawie wyciągać wnioski. Wtedy może okazać się, że to, co jeden z przygodnych obserwatorów uważa za normę, jest częstsze, a to, co drugi uważał za rzadkość, rzeczywiście jest wyjątkiem.

Zachmurzenie nad miastem – przykłady ze Stanów Zjednoczonych

Przykładem analizy dużej ilości danych jest publikacja z wiosny tego roku z „Proceedings of the National Academy of Science” (PNAS). Jej autorzy wzięli pod uwagę dane z 447 miast Stanów Zjednoczonych o liczbie mieszkańców powyżej 50 tys. Miasta zdefiniowano jako jednostki urbanistyczne, co czasem oznaczało połączenie sąsiednich jednostek w jedną większą, np. Nowy Jork i Newark. Do analizy zgromadzono dane satelitarne dotyczące zachmurzenia nad miastami i ich okolicą z pierwszych dwóch dekad obecnego wieku.

Użyto także danych statystycznych dotyczących średniej wilgotności danego regionu. Uwzględniono specyfikę miast górskich i nadbrzeżnych, przy czym chodzi zarówno o wybrzeże oceanów, jak i wielkich jezior. Po ich wyodrębnieniu największą grupę stanowiły miasta roboczo nazwane śródlądowymi. Najmniejszym z nich był Manhattan w stanie Kansas, największym zaś Atlanta. Przy analizach otoczenia wykluczono obszary wodne.

Oczywiście, podobnie jak z wynikami obserwacji anegdotycznych, tak w przypadku zebrania danych z kilkuset miast, dało się znaleźć zarówno przykłady na to, że gęsta zabudowa sprzyja zachmurzeniu, jak i na coś przeciwnego. W kilku lokalizacjach zauważono cykliczność tygodniową, jaką wykazywało zmieniające się zachmurzenie nad miastem. Ich mieszkańcy mogą z pełnym przekonaniem argumentować, że różnice w aktywności gospodarczej w czasie dni roboczych i weekendów przekładają się na pogodę. Jednak nie dotyczy to pozostałych kilkuset badanych obiektów.

Badania potwierdzają – nad miastami jest więcej chmur

Przejrzenie danych z wielu miast pozwala na wnioskowanie, co jest normą, a co wyjątkiem. Generalnie można uznać, że duże miasta są bardziej zachmurzone niż ich okolice. Zimą jest to wyraźniejsze za dnia, od wiosny do jesieni – nocą. Statystycznie efekt ten jest najsilniejszy w dzień w lipcu i nocą w czerwcu. Okazuje się, że zachmurzenie nad miastem jest zjawiskiem mimo wszystko dość cyklicznym.

Wzięcie pod uwagę danych z wielu miast, położonych w różnych regionach, z całego roku i różnych pór doby, jest kluczowe dla wyciągnięcia takiego wniosku. Przykładowo, gdyby wykonać analizę tylko dla lipca i wartości dziennych, podobny wniosek dałoby się wyciągnąć dla miast wschodniej części Stanów Zjednoczonych, ale wyniki dla części zachodniej nie byłyby tak jednoznaczne. Z kolei w lipcu, ale nocą, dałoby się zauważyć różnice między miastami położonymi na północy i południu. Wiosną i jesienią za to wszelkie efekty byłyby słabsze.

Zauważony efekt jest silniejszy za dnia w śródlądowych miastach w regionach wilgotnych i o umiarkowanych temperaturach. W lokalizacjach o zimniejszym i chłodniejszym klimacie jest słabszy albo wręcz odwrotny. Dotyczy to jednak tylko zachmurzenia dziennego, a nie nocnego. Z kolei w miastach nadbrzeżnych wpływ bryzy zmniejsza efekt dzienny, ale zwiększa nocny. Zjawiska mogą się na siebie nakładać lub się niwelować. Przykładowo, metropolie położone na wybrzeżu Pacyfiku z reguły leżą u stóp gór. Prowadzi to do powstawania chmur niskich, podobnych do mgły. Ostatecznie Los Angeles stało się eponimem jednego z rodzajów smogu.

Zachmurzenie nad miastem – badania europejskie

Autorzy przyznają, że ich analizy potwierdzają wnioski opublikowane kilka lat wcześniej przez innych badaczy. Zostały one wyciągnięte na podstawie mniejszego zestawu danych, jedynie dla Londynu i Paryża. Mechanizm jest podobny, związany z miejską wyspą cieplną. Co ciekawe, początkowo przewidywano, że zjawisko to będzie raczej zmniejszać zachmurzenie nad miastem.

Nagrzewające się za dnia powietrze w terenach gęsto zabudowanych unosi się intensywniej niż chłodniejsze z okolic wiejskich, zabierając ze sobą parę wodną. To zwiększa utratę wilgoci i mogłoby powodować mniejsze zachmurzenie nad miastem. Powstający komin termiczny zasysa jednak wilgotne powietrze z okolicy, a pył urbanizacyjny staje się zbiorem jąder kondensacji. W ten sposób nad miastami tworzą się chmury, które mogą utrzymywać się całkiem długo. W przypadku Londynu i Paryża efekt ten występuje z pewnym opóźnieniem i chmurzy się głównie popołudniami.

Podsumowując, statystycznie więcej racji mają ci, którzy twierdzą, że nad miastem (zwłaszcza dużym) chmurzy się częściej niż nad jego okolicą.

Używamy plików cookie, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z Internetu. Zgadzając się, zgadzasz się na użycie plików cookie zgodnie z naszą polityką plików cookie.

Close Popup
Privacy Settings saved!
Ustawienie prywatności

Kiedy odwiedzasz dowolną witrynę internetową, może ona przechowywać lub pobierać informacje w Twojej przeglądarce, głównie w formie plików cookie. Tutaj możesz kontrolować swoje osobiste usługi cookie.

These cookies are necessary for the website to function and cannot be switched off in our systems.

Technical Cookies
In order to use this website we use the following technically required cookies
  • wordpress_test_cookie
  • wordpress_logged_in_
  • wordpress_sec

Cloudflare
For perfomance reasons we use Cloudflare as a CDN network. This saves a cookie "__cfduid" to apply security settings on a per-client basis. This cookie is strictly necessary for Cloudflare's security features and cannot be turned off.
  • __cfduid

Odrzuć
Zapisz
Zaakceptuj

music-cover